برگزاری جشنواره موسیقی فجر (سال 1394)

جشنواره موسیقی فجر، مهم‌ترین رویداد موسیقی ایران محسوب می‌شود که فعالیت آن از سال 1364 آغاز شد.

یکی از تغییرات اساسی جشنواره فجر در سال 1394 این بود که برای نخستین بار بخش عمده‌ای از فعالیت‌های آن به بخش خصوصی سپرده شد و از این‌رو شرکت کار و اندیشه به همراه موسسه‌ی فرهنگی هنری «بارانا» بخش عمده فعالیت‌های اجرایی آن را برعهده گرفتند.

در این دوره از جشنواره‌ی موسیقی فجر تلاش بر این بود که چهره‌های برجسته موسیقی که در عین حال مردمی هم هستند به جشنواره بیایند.

سه اجرای ارکستر سمفونیک تهران با سه رهبر و سه رپرتوار مختلف با حضور آنتونیو ری و فیض علی فیض در بخش اجراهای بین‌المللی و… از جمله اتفاقات مهم جشنواره موسیقی فجر بود.

از میان گروه‌های داخلی نیز هنرمندانی همچون گروه کامکارها، مسعود شعاری، کریستف رضایی، شهرداد روحانی، لوریس چکناواریان و فرهاد فخرالدینی حضور پیدا کردند و با استقبال مخاطبان همراه شدند.

یکی از مهم‌ترین اتفاقات این جشنواره حضور گروه‌هایی از جریان موسیقی آلترناتیو ایران، با عنوان اجراهای «راک و تلفیقی» بود.

برای نخستین بار در جشنواره موسیقی فجر، ده گروه راک و فیوژن در قالب برنامه‌ای جداگانه در فرهنگ سرای ارسباران روی صحنه رفتند؛ گروه‌هایی از جمله «داماهی»، «بمرانی»، «کامنت» و« دال».

حضور گروه‌هایی با سبک موسیقی راک اتفاق ویژه‌ای در این دوره محسوب می‌شد و بسیاری از این بخش به عنوان شروعی دوباره برای فعالیت‌های راحت‌تر این گروه‌ها یاد کردند. این گروه‌ها طی سه روز در شش سانس و در هر سانس دو گروه روی صحنه رفتند. سهم هر گروه حدود 45 دقیقه اجرا بود.

این بخش با اجرای گروه «اوان» آغاز شد و بعد هم در نیمه دوم با روی صحنه آمدن گروه «دال» ادامه پیدا کرد.

به این شکل بخش فیوژن و راک جشنواره با اجرای دو گروه نوپا گشایش پیدا کرد. «اوان» یک موسیقی بی‌کلام برگرفته از مایه‌های موسیقی ایرانی و همچنین ملهم از موسیقی فیوژن روز دنیاست.

 ساکسیفون، سنتور، کمانچه، گیتار الکتریک، گیتارباس و عود از جمله سازهای متنوعی هستند که در آهنگ سازی این گروه مورد استفاده قرار می‌گیرند.

گروه «دال» با یک خواننده حرفه‌ای از موسیقی ردیف-دستگاهی ایران در پی رسیدن به یک موسیقی با حال ‌و هوای موسیقی ایرانی با همراهی سازهای غیر ایرانی است. پیانو، کنترباس و کمانچه بخشی از ترکیب سازهای این گروه است.

اجراهای شب اول به دو گروه متفاوت‌تر تعلق داشت. گروه‌های «داماهی» و «کامنت».

کامنت یک گروه آمبینت-راک ایرانی است که طرفداران بسیاری دارد و شاید تنها تفاوتش با نمونه‌های غیرایرانی کلام فارسی آن باشد.

گروه «داماهی» یک گروه فیوژن است که ریشه‌های موسیقی جنوب ایران را دنبال کرده اما ترکیبی از سبک‌های لاتین- جَز و فلامنکو را در خود دارد. ترکیب چهار نوازنده قدرت مند در کنار یک خواننده که در بستر موسیقی جنوب ایران رشد کرده‌ ادبیات خاصی به موسیقی این گروه بخشیده است.

استفاده از ریتم‌های متنوع و خلسه آوار موسیقی فولک جنوب ایران از مهم‌ترین ویژگی‌های گروه «داماهی» است. درامز، گیتار باس، عود، کیبورد و بِنجو (ساز محلی سیستان و بلوچستانی) ارکستر اصلی این گروه را تشکیل می‌دهند.

از گروه «دگردیس» (به سرپرستی فرشاد رمضانی) که روی اشعاری از فروغ فرخزاد و سهراب سپهری با سبک هاردراک آهنگ سازی شده بود، تا اجرای گروه بابک صفرنژاد (نوازنده هارمونیکا) که یک موسیقی فیوژن با سازهای غیر ایرانی بود، همگی اجراهای موفقی را پشت سر گذاشتند.

صفرنژاد در اجرای خود با هارمونیکا قطعاتی در دستگاه چهارگاه موسیقی ایرانی نواخت که به شدت مورد توجه قرار گرفت.

گروه آرین کشیشی هم یکی دیگر از اجراهای روز دوم بود. آرین یک نوازنده بیس قدرت مند ایرانی-ارمنی است.

او به رقم جوانی یکی از صاحب‌نام‌ترین نوازندگان گیتار بیس در ایران به شمار می‌رود و این گروه فیوژن را نیز بر مبنای علایق شخصی خود ترتیب داده است.

از موسیقی جَز تا موسیقی ایرانی و ارمنی در ساختار آهنگ سازی این گروه نواخته می‌شود.

دوئت ماکان اشکواری و امیر صارمی که آواز و گیتار کلاسیک بود نیز از جمله اجراهای این بخش بود. ماکان خواننده تنور خوب با آوازهایی که مایه‌های رمانتیک دارد، نمونه بی‌همتایی درجریان موسیقی آلترناتیو ایران محسوب می‌شود.

گروه «بمرانی» و گروه شهریار مسرور اجراهای پایانی این بخش از جشنواره را بر عهده داشتند. بمرانی یک گروه کانتری-راک ایرانی است که ردپایی از موسیقی بالکان در آن دیده می‌شود. گروهی که با اجراهای کوچک زیرزمینی راه خود را به فضای رسمی باز کرد. شهریار مسرور نیز از نخستین خوانندگان بعد از انقلاب ایران بود که سعی کرد تحریرهای بلوز را روی کلام فارسی اجراکند. مسرور پس از مهاجرتی طولانی‌ مدت، بار دیگر به ایران بازگشت و اجرای او که مسن‌ترین شرکت‌کننده این بخش بود پایان دهنده‌ی بخش اجرای راک و تلفیقی جشنواره موسیقی فجر شد.

چند اجرای خاص

لوریس چکنواریان، موسیقی دان برجسته ارمنی که نزدیک به نیم قرن است در موسیقی ایران فعالیت می‌کند، در این دوره از جشنواره موسیقی فجر برای نخستین بار ارکستر ملی ایران را رهبری کرد. در میان پنج اجرای ارکسترال مهمی که از سوی ارکسترهای سمفونیک تهران و ارکستر ملی برگزار شد، اجرای چکناواریان بیش‌ترین بازخورد مثبت را داشت.

چکناواریان در کنار قطعات «آرارات» و «پردیس و پریسا»، پنج بخش از سوئیت سمفونی «سلام» از ساخته‌های خودش را برای اولین بار اجرا کرد و توانست یکی از گرم‌ترین و موفق‌ترین اجراهای جشنواره فجر را به نام خود ثبت کند.

آنتونیو ری، نوازنده مطرح گیتار فلامنکو، در تهران دو اجرا داشت؛ یکی به شکل سلو و دیگری به شکل هم‌نوازی با تبنور و کمانچه (به نوازندگی سهراب پورناظری). سهراب پورناظری نوازنده جوان و مطرح موسیقی اصیل ایرانی در همراهی با آنتونیو ری در بخشی تنبور و در بخشی دیگر کمانچه نواخت.

هم‌نوازی این دو نوازنده با همراهی گروه قدرت‌مندی از نوازندگان ایرانی همچون همایون نصیری(پرکاشن)، آرش مقدم(درامز) و آرین کشیشی(گیتار بیس) برگزار شد، یکی از اجراهای مورد توجه جشنواره را رقم زد و همراهی موسیقی فلامنکو با موسیقی مقامات تبنور منجر به خلق موسیقی همگن و خوش‌آوا شد.

اجرای فیض علی فیض و گروهش از پاکستان یکی از بهترین شب‌های این رویداد را به ارمغان آورد و به مدد اجرایی پر شورش، یکی از موفق‌ترین هنرمندان جشنواره نام گرفت، تا جایی که بسیاری از رسانه‌های داخلی از آن به عنوان بهترین اجرای بخش بین‌الملل یاد کردند. البته اجرای موسیقی قوالی که به حال‌ و‌ هوای فرهنگ ایرانی نزدیک است و به نوعی موسیقی مذهبی کهنی به شمار می‌رود در این اثربخشی بی‌تاثیر نبود.

جایزه باربد و سرانجام جشنواره

در پایان دهمین روز از برگزاری جشنواره و در طی مراسم اختتامیه، جایزه ویژه «باربد» به آلبوم‌های برگزیده که در طی دو سال اخیر تولید شده بودند اهدا شد. جایزه‌ای که برای نخستین بار در جشنواره موسیقی فجر گنجانده شده بود و در بخش‌های موسیقی سنتی، پاپ، محلی و موسیقی فیوژن به هنرمندان برگزیده اهدا شد.

این جایزه که از سوی برخی مهم‌ترین جایزه نیز خوانده می‌شود به همایون شجریان برای آلبوم «نه فرشته‌ام، نه شیطان» تعلق گرفت.

داوری جایزه باربد با حضور بیش از 70 موسیقی‌دان مطرح انجام شد تا به مدد نام‌های برجسته بتواند اولین گام خود را با محکم بردارد.

Device rotate

لطفاً برای تجربه کاربری بهتر دستگاه خود را ۹۰ درجه بچرخانید.